PRAWO DO NAUKI I POWSZECHNY OBOWIĄZEK SZKOLNY
Obowiązująca obecnie Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, będąca fundamentem prawa polskiego w punkcie 1 art. 70 stanowi: „Każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa”. Zgodnie z treścią Ustawy o systemie oświaty z dn. 7 września 1991r. z późniejszymi zmianami rozróżnia się dwa zasadnicze pojęcia dotyczące obowiązku powszechnej edukacji:
1) obowiązek szkolny – polegający na przymusie uczęszczania do szkoły podstawowej i gimnazjum, 2) obowiązek nauki – trwający po ukończeniu gimnazjum, spełniany poprzez uczęszczanie do szkoły ponadgimnazjalnej lub poprzez realizację przygotowania zawodowego u pracodawcy (na podstawie odrębnych przepisów)[1].
Obowiązek szkolny rozpoczyna się w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 6 rok życia i trwa do momentu ukończenia gimnazjum, jednak nie dłużej niż do 18 roku życia[2].
Z przepisów zawartych we wspomnianej ustawie wynika również, że rodzice dziecka podlegającemu obowiązkowi szkolnemu są zobowiązani do czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły, zapewnienia regularnego uczęszczania na zajęcia szkolne oraz warunków umożliwiających przygotowanie się do nich[3]. Rodzic posiada prawo decydowania o wyborze szkoły dla swojego dziecka spośród repertuaru szkół publicznych i niepublicznych, posiadających uprawnienia szkoły publicznej. Podczas pobytu za granicą nauka może być realizowana w kraju, w którym dziecko aktualnie zamieszkuje[4].
Niespełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki podlega sankcjom prawnym[5]. Organ miejscowy administracji publicznej właściwy dla spraw edukacji może nałożyć na opiekuna prawnego dziecka karę grzywny, w celu przymuszenia go realizowania obowiązku szkolnego[6], a w skrajnych przypadkach sąd opiekuńczy decyduje o pozbawieniu rodziców władzy rodzicielskiej7.
Przepisy prawne jednoznacznie wskazują, że uczęszczanie do szkoły jest nie tylko prawem, ale i obowiązkiem każdego Polaka. Nie oznacza to jednak, że każdy mały obywatel musi uczęszczał do szkoły w dosłownym tego słowa znaczeniu. Alternatywą dla tradycyjnej edukacji jest wciąż mało popularna w naszym kraju edukacja domowa. Czytaj dalej Edukacja domowa w Polsce – szanse i zagrożenia →